Tanzimat dönemiyle başlayan sıbyan okullarındaki düzenlemelerin en kapsamlısı 1 Eylül 1869 tarihinde yayımlanan Maârif-i Umûmiye Nizamnâmesi ile gerçekleşmiş, bu nizamnâme ile sıbyan mekteplerinin müfredatı belirlenmiş ve bu derslerde okutulacak kitaplar hazırlanmıştır. Hazırlanan bu ders kitaplarından birisi de İbnü’n- Nüzhet Cevâd’ın hazırladığı Târîh-i İslâm’a Bir Nazar isimli İslam tarihi ders kitabıdır. Kitap, Tedrîsât-ı İbtidâiye Kanûn-ı Muvakkatı kanunu ile daha önce var olan İbtidâî ve Rüşdî okulların birleştirilmesiyle oluşturulan Mekâtib-i İbtidâiye-i Umûmîlerin ikinci senesinde okutulmak üzere hazırlanmıştır. II. Meşrûtiyet döneminde hazırlanan Târîh-i İslâm’a Bir Nazar kitabı genel olarak dönemin ders kitaplarının hazırlanışı hakkında bilgi vermekte özelde ise İslam tarihi ders kitaplarının içeriği ve İslam tarihi dersinin işleniş metodu hakkında önemli ipuçları içermektedir. Eser II. Meşrûtiyet döneminde ilköğretim okullarında okutulan İslam tarihi dersi hakkında araştırmacılara fikir vermesi açısından önemlidir. Bu çalışmada İbnü’n-Nüzhet Cevâd tarafından kaleme alınan Târîh-i İslâm’a Bir Nazar adlı İslam tarihi ders kitabı tanıtılmış, kitabın latin harflerine çevirisi yapılmış ve kitap hakkında bir değerlendirme yapılmıştır.
The most comprehensive regulation in primary schools, which started with the Tanzimat period, was realized with the Maârif-i Umûmiye Nizamnâme published on 1 September 1869, and with this regulation, the curriculum of primary schools was determined and the books to be taught in these were prepared. One of these prepared coursebooks is the Islamic history coursebook named Târîh-i İslâm’a Bir Nazar by İbnü’n-Nüzhet Cevâd. The book has been prepared to be taught in the Mekâtib-i İbtidâiye-i Umûmî which was formed by merging the previously existing İbtidâî and Rüşdî schools with the law of Tedrîsât-ı İbtidâiye Kanûn-ı Muvakkatı. The book, which was prepared during the Second Constitutional period, gives information about the preparation of the coursebooks of the period in general, and gives important clues about the features, content of the Islamic history coursebooks and the method of teaching the Islamic history course in particular. In this study, the Islamic history coursebook named Târîh-i İslâm’a Bir Nazar, written by İbnü’n- Nüzhet Cevâd was introduced, the book was translated into Latin letters and evaluation was made about the book.
