1950-54 seçimleriyle İstanbul, 1957 seçimleri sonucunda da Edirne milletvekiliolarak Parlamentoda yer alan Mükerrem Sarol, DP’nin iktidarda olduğu on yıl içinde BasınYayın İşlerinden sorumlu devlet bakanlığı başta olmak üzere birçok aktif görevde bulundu.Adı lider kadro arasında anılan ve 27 Mayıs sonrası suçlamaların odağındaki isimlerdenolan Sarol, Türk siyasi literatürüne 1955’teki DP Grubunda Adnan Menderes’e önerdiği“Sarol Formülü” olarak geçen çözümle de bilinmekte ve parti içi dengelerde önemli bir yertutmaktaydı. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra DP’nin yurt içindeki milletvekilleri, önde gelenidarecileri gibi Mükerrem Sarol da tutuklandı, Yassıada’ya nakledildi ve burada oluşturulanolağanüstü mahkemede yargılandı. Menderes’e yakınlığı ile tanınan Sarol, bazı kanunlarave iç tüzük tadilatına onay verme, Meclis dışında yaptığı bazı konuşmalar, Radyo ve VatanCephesi davasında Menderesin yanında bulunma, dini konularda istismar ve DP’nindüşüncesini savunmak suretiyle “sataşıcı” olmakla suçlandı. Sarol ve Avukatı suçlamalarakarşı Yassıada’da savunma yaptılar. Yüksek Adalet Divanının 15 Eylül 1961 tarihli kesinkararı ile Anayasayı ihlal suçundan Türk Ceza Kanunu’nun 146/3 ve 173. üncü maddeleriuyarınca on beş sene ağır hapse mahkûm edildi. 15 Ocak 1965 tarihinde sürekli hastalıklarınedeniyle doktor raporuna istinaden serbest bırakıldı. Bu çalışmada başta Cumhuriyet Arşivi belgeleri olmak üzere ilgili telif ve tetkikeserlerden de yararlanılarak Mükerrem Sarol’a yöneltilen suçlamalar, Sarol’un ve Avukatınıniddialara yönelik savunmaları incelenmiştir. Çalışma, hem 1950-60 döneminin iktidarcephesindeki önemli siyasi karakterlerinden olan Mükerrem Sarol’un yargılanma sürecinehem de bu bağlamda Yassıada yargılamalarına ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Mükerrem Sarol, who was in the Parliament as a deputy for Istanbul in the 1950-54elections and as a deputy of Edirne as a result of the 1957 elections, served in many activeduties, especially in the Ministry of State responsible for Press and Broadcasting Affairsduring the ten years of the DP’s government. Sarol, whose name is mentioned amongthe leading officials and who was at the center of the accusations after May 27, was alsoknown for the solution he proposed to Adnan Menderes in the DP Group in 1955, whichwas referred to as the “Sarol Formula” in the Turkish political literature, and occupied animportant place in the intra-party balances. After the May 27, 1960 coup, Mükerrem Sarol wasarrested, transferred to Yassıada, and tried in the Supreme Court established here, as werethe deputies and prominent administrators of the DP in the country. Known for his affinityto Menderes, Sarol was accused of being abusive by approving laws and amendments to thebylaws, making some speeches outside the Parliament, being on the side of Menderes in theRadio and Homeland Front case, abuse in religious matters, and defending the DP’s opinion.Sarol and his lawyer defended against the charges in Yassıada. With the final decision of theSupreme Court of Justice dated September 15, 1961, he was sentenced to fifteen years of heavyimprisonment for the crime of violating the Constitution, pursuant to Articles 146/3 and 173of the Turkish Penal Code. He was released on 15 January 1965 based on a doctor’s report dueto his chronic illnesses. In this study, the accusations against Mükerrem Sarol and the defenses of Sarol andhis lawyer against the allegations were examined by making use of the relevant copyrightand examination works, especially the documents of the Republic Archive. The study aims toshed light on both the trial process of Mükerrem Sarol, who was one of the important politicalcharacters of the 1950-60 period, and the Yassıada trials in this context.
