TÜRKMEN TÜRKÇESİNDE RENK ADLARI

Zengin bir dil olan Türkçe renk kavramı bakımından da canlı ve çeşitlidir. Anarenklerle bu renklerin alt tonlarının ayrıntılı bir biçimde tasvir edildiği görülür.Yaşamımızda önemli bir yere sahip olan renkler eski zamanlardan beri insanlar tarafındançok yönlü bir şekilde kullanılmıştır. En başta bir nesnenin ayırt edici özelliği olarak önplana çıkan renkler her kültürde yüklenen manevi birtakım anlamlar sonucunda birersembol hâline getirilmiştir. Her bilim dalı renkleri kendi çalışma sahasına uygun olarakdeğişik bakış açılarıyla incelemiştir. Bunun tabii sonucu olarak da renklerle ilgili yenibirçok görüşler, önermeler ortaya konmuş ve renklerin farklı işlevleri ortaya çıkarılmıştır.Bu çalışmada Türkçenin lehçelerinden biri olan ve sınıflandırmada Oğuz (Güneybatı)grubu içinde bulunan Türkmencede renk adları çeşitli kaynaklardan derlenerek ortayakonmuştur. Renk ifade eden sözcükler haricinde renk adları kullanılarak oluşturulmuş adlarda çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada renk adlarının özellikle dilbilimsel yönüne ağırlıkverilerek Türkmencede renk adı türetmede kullanılan belli başlı eklerin neler olduğu renkadlarının fiile dönüştürülmesi gibi daha çok sözcüklerin yapısı üzerinde durulmuştur. Renkadı oluşturmada önemi ve katkısı yadsınamayacak diğer bir yöntem olan doğadansomutlaştırma yoluyla elde edilen sözcükler ise çalışmamızda ayrıca belirtilmiştir. Bunlarınyanı sıra Eski Türkçe dönemi eserleri, Dîvânü Lûgati-t Türk ve Kutadgu Bilig’den tespitettiğimiz renk adlarıyla Türkmence renk adları karşılaştırılarak benzerlikler ve yaşanandeğişimler gösterilmiştir. Renk adları sözcük türetmeye uygun kelimeler olduğundan yoğunbir şekilde tercih edilir ve renk bildiren sözcükler başka bir sözcükle birleştirilerek yeni birkavramı karşılar hâle getirilir. Türkmence kaynaklarda rastlanan renklerden türetilmiş adlaralanlarına göre başlıklar oluşturularak gösterilmiştir. Çalışmada renk adının geçtiğiTürkmen halk edebiyatı ürünlerinden atasözleri ve deyimlere de yer verilmiştir.