Dolaylı vergiler ile enflasyon arasındaki iliĢkiyi inceleyen teorik ve ampirik çalıĢmalar, bu değiĢkenlerin karĢılıklı olarak birbirini etkileyebileceğine iliĢkin kanıtlar sunmaktadır. Genel olarak, bu çift yönlü iliĢkinin enflasyondan dolaylı vergilere doğru olan kısmını, enflasyonist bir sürecin vergi matrahı üzerindeki etkisi açıklamaktadır. Diğer taraftan, dolaylı vergilerin enflasyon üzerindeki etkisi ise, vergi oranlarındaki değiĢmelerin fiyatları değiĢtirmesinden kaynaklanmaktadır. ÇalıĢmanın amacı, Türkiye‟de enflasyon ve dolaylı vergiler arasındaki nedensellik iliĢkisinin araĢtırılması ve enflasyonun azaltılmasında bir maliye politikası aracı olarak dolaylı vergilerin etkin olup olmadığının belirlenmesidir. Bu doğrultuda; Türkiye‟de 2004-2019 dönemi aylık verileri kullanılarak, enflasyon oranları ile dolaylı vergi gelirleri arasındaki nedensellik iliĢkisi, VAR modellerine dayalı olarak gerçekleĢtirilen Granger ve TodaYamamoto (1995) nedensellik testleriyle araĢtırılmıĢtır. Elde edilen bulgular; dolaylı vergi gelirleri ile üretici fiyat endeksi (ÜFE) arasında herhangi bir nedensellik iliĢkisinin olmadığını, tüketici fiyat endeksi (TÜFE)‟den dolaylı vergi gelirlerine doğru tek yönlü bir nedensellik iliĢkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca ARDL-Sınır testi sonucu, TÜFE ile dolaylı vergi gelirleri arasında uzun dönemli bir iliĢki olduğunu ve bu iliĢkinin negatif olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle; incelenen dönemde enflasyon oranındaki bir artıĢın dolaylı vergi gelirlerinin reel değerini azalttığı görülmüĢtür.
The theoretical and empirical studies which examine the relationship between indirect taxes and inflation provide evidences for which these variables may affect each other mutually. Generally, the part of this bilateral relationship from inflation to indirect taxes explains the impact of an inflationist process on the tax assessment. On the other hand, the effect of indirect taxes on inflation arises from the fact that changes in tax rates change prices. The aim of this study is to examine the causal relationship between inflation and indirect taxes in Turkey and is to determine, as a fiscal policy instrument in reducing inflation, whether indirect taxes are effective. In this direction; 2004-2019 monthly data for Turkey are used and causality relationship between inflation rates and indirect tax revenues is examined with Granger and Toda-Yamamoto (1995) causality tests which are generated on the basis of VAR models. The findings obtained show that there is no causality relationship between indirect tax revenues and producer price index (PPI), and there is a one-direction causality relationship from consumer price index (CPI) to indirect tax revenues. In addition, the result of the ARDL-Bound test shows that there is a long-term relationship between CPI and indirect tax revenues and this relationship is negative. In other words, it has been observed that the increase in the inflation rate in the analyzed period decreased the real value of indirect tax revenues.
