NİGÂR HANIM’IN ŞİİRLERİ BAĞLAMINDA KADIN KALEMİ

Günay N.

WORLD WOMEN STUDIES CONFERENCE-VIII, Antalya, Türkiye, 7 - 08 Mart 2025, cilt.1, ss.127-128, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Cilt numarası: 1
Basıldığı Şehir: Antalya
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.127-128
Trakya Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Doç. Dr. Nesrin GÜNAY

Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü

ORCID: 0000-0002-1255-7549

ÖZET

Bu çalışmada, ilk olarak, 1862-1918 yılları arasında yaşayan ve II. Abdülhamid ve Mehmet

Reşad dönemlerine şâhit olan şair Nigâr Hanım’ın kadın şair kimliği ile dönemin şartlarına

bağlı olarak uyandırdığı tesirler üzerinde durulmuş, o dönemdeki kadın-erkek ilişkilerinin

genel çerçevesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla özel anlam anlamda Nigar Hanım’ın

günlükleri, hatırları incelenmiş, genel olarak dönemin tarihi bakımdan dönüm noktaları olarak

kabul edilen tarihi hadiselerin tespitine de yer verilmiştir.

Çalışmanın ikinci bölümünde Nigar Hanım’ın şiirlerindeki kelime kadrosu, kavram alanları,

kullandığı benzetim ögeleri, söz sanatlarında kullandığı eril ve dişil söylem biçimleri tespit

edilmiştir. Bu tespitler için Efsûs 1-2, Aks-i Sadâ, Elhân-ı Vatan adlı şiir kitaplarındak şiirleri

esas alınmış; ayrıca Nîrân, Musâhabe başlığı altındaki anı, gazete yazısı, mektup türlerindeki

nesirleri kadın-erkek ilişkileri bağlamında incelenmeye çalışılmıştır.

Esas olarak o dönem Türk edebiyatında ve eşzamanlı olarak doğu ve batı edebiyatlarında eril

söylem hâkim durumdadır. Çalışmada Nigar Hanımın çağdaşı olan Fars ve İngiliz

Edebiyatndaki bazı kadın şairlerin şiirlerini de çalışmaya dâhil edip kısa bir mukayeseye de

yer verilmiştir. Fars Edebiyatından Shahin Farahani (1864-1919), Makfi-ye Badakhshi (1876-

1951), Jannat (1886-1940); İngiliz Edebiyatından ‘Michael Field’ [Katharine Harris Bradley

(1846–1914) and Edith Emma Cooper (1862–1913)], Rosamund Marriott Watson (1860–

1911), May Kendall [Emma Goldworth] (1861–1943) adlı şairlerin bazı şiirleri eril-dişil

söylem bakımından karşılaştırılmıştır.

Sonuç olarak, Nigar Hanım’ın mahlas kullanmadan aşk, içki meclisleri, sevgiliye kavuşma

isteği gibi o dönemde kadın dilinden duyulması pek uygun olmayan temalara şiirlerinde yer

vermesi kendisinin yenilikçi ve öncü bir kişiliği olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler: Nigâr Hanım, eril-dişil söylem, Fars ve İngiliz Edebiyatında kadın

şairlerle karşılaştıma.

WOMEN'S PEN IN THE CONTEXT OF NİGÂR HANIM'S POEMS

ABSTRACT

In this study, firstly, the poet Nigâr Hanım, who lived between the years 1862-1918 and

witnessed the periods of Abdülhamid II and Mehmet Reşad, focused on her identity as a

woman poet and the influences she aroused depending on the conditions of the period, and

tried to determine the general framework of male-female relations in that period. For this

purpose, Nigar Hanım's diaries and memoirs have been analysed in a special sense, and the

historical events that are generally accepted as the turning points of the period in terms of

history have also been included.

In the second part of the study, the vocabulary in Nigar Hanım's poems, concept areas, the

simile elements she used, and the masculine and feminine forms of discourse she used in

word arts were determined. For these determinations, her poems in the poetry books titled

Efsûs 1-2, Aks-i Sadâ, Elhân-ı Vatan were taken as basis; in addition, her prose in the genres

of memoirs, newspaper articles and letters under the title Nîrân, Musâhabe were tried to be

analysed in the context of male-female relations.

WORLD WOMEN STUDIES CONFERENCE-VIII

March 7-8, 2025 / Antalya, TÜRKİYE

WEB: https://www.worldwomenconference.org/

E-MAIL: info@worldwomenconference.org

128

Mainly, masculine discourse is dominant in Turkish literature of that period and

simultaneously in eastern and western literatures. In the study, the poems of some female

poets in Persian and English Literature, who were the contemporaries of Nigar Hanım, were

also included in the study and a brief comparison was also included. Some poems of Shahin

Farahani (1864-1919), Makfi-ye Badakhshi (1876-1951), Jannat (1886-1940) from Persian

Literature; ‘Michael Field’ [Katharine Harris Bradley (1846-1914) and Edith Emma Cooper

(1862-1913)], Rosamund Marriott Watson (1860-1911), May Kendall [Emma Goldworth]

(1861-1943) from English Literature were compared in terms of masculine-feminine

discourse.

As a result, the fact that Nigar Hanım, without using a pen name, included themes such as

love, drinking parties, and the desire to meet her lover in her poems, which were not

appropriate to be heard in women's language at that time, shows that she was an innovative

and pioneering personality.

Keywords: Nigâr Hanım, masculine-feminine discourse, comparison with women poets in

Persian and English Literature.