TUBAP 2023/82 Naringenin-benzil piperazin türevlerinin meme ve ovarian tümörleri üzerinde hipoksi ile indüklenen JAK/STAT yolu üzerinde hedefli terapi potansiyellerinin belirlenmesi
Özcan H. (Yürütücü), Doğanlar O., Doğanlar Z. B., Şuekinci Yılmaz A., Zaim Ö.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2023 - 2025
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Haziran 2023
- Bitiş Tarihi: Şubat 2025
Proje Özeti
Fitokimyasallar günümüzde ilaç
geliştirme çalışmalarının vazgeçilmez kaynaklarıdır. Karsinojenez bağlamında
fitokimyasallar, çoklu sinyal iletim basamaklarına müdahale eder ve apoptozu
artırmanın yanı sıra metastaz, anjiyogenez ve proliferasyonu inhibe eder.
Naringenin, polifenollerin flavanon grubuna ait olan önemli bir fitokimyasaldır
ve çoğunlukla greyfurt gibi turunçgillerde, domates ve kirazda ve bazı tıbbi bitkilerden elde edilen gıdalarda
bulunur. In vitro ve in vivo çalışmalardan toplanan veriler, kolon kanseri,
akciğer neoplazmaları, ovarium kanserleri ve meme kanseri gibi çeşitli
malignitelerde saf naringenin, naringenin türevleri, naringenin yüklü
nanopartiküller ve ayrıca naringenin anti-kanser ajanlarla kombinasyon halinde
tedaviden sonra karsinojenlerin inaktivasyonunu göstermektedir. Ancak
naringeninin oral etkinliği düşüktür. Naringenin'in hidrofobik ve kristalli
doğası, etkili tıbbi uygulamasına sorun yaratan sudaki yetersiz çözünürlüğü,
düşük oral biyoyararlanımının ve kararsızlığının başlıca sorumlusudur. Bu
fizikokimyasal sorunun üstesinden gelmek için naringenin türevleri
üretilmektedir. Bugüne kadar birçok naringenin türevi sentezlenmiş ve biyolojik
etki denemeleri ile çeşitli kanserler üzerinde güçlü bir antikanser etki
oluşturduğu belirlenmiştir. Proje ekibi olarak bu kapsamda bugüne kadar Naringenin
sikloaminoetil ve naringenin-benzil piperazin türevleri sentezlenmiş bunlar
çeşitli tip ve özellikte kanser hücreleri üzerine denenmiş ve sağlıklı
hücrelere zarar vermeden güçlü bir seçici antikanser etki gözlenmiştir. Özellikle
son sentezlenen iki naringenin-benzil piperazin türevimiz beyin tümör üç
boyutlu küreleri üzerinde JAK2/STAT3 yolunu hedeflemiş ve etkili bir şekilde
beyin tümörü anjiyogenezini engellemiştir. Bu bilgiler ışığında proje ile
amacımız uzun yıllar üzerinde çalışarak sentezlediğimiz yeni ve orijinal üç
farklı yapıda naringenin-benzil piperazin türevini 3 farklı tipte meme tümörü
ve iki farklı ovarian kanser türü üzerinde denemek, elde edeceğimiz sonuçları
bundan önceki veriler ile birleştirip ilaç adayımızı bilim dünyasına sunmak
aynı zamanda bu moleküllerimiz için patent başvurusunda bulunmaktır.