Trakya Linyitlerinin ve Küllerinin Radyoaktif İncelemesi, Doğal Radyoaktif Seviyenin Belirlenmesi ve İTÜ TRIGA MARK II Eğitim ve Araştırma Reaktöründe Enstrümental Nötron Aktivasyon Analizi Bağıl Standardizasyon ve k0-Standardizasyon Yöntemleri ile Elementel (Ağır Metaller ve Nadir Toprak Elementleri) Analizi

Çalışmada, Trakya Bölgesi linyit kömürleri ve küllerinin doğal radyoaktivite konsantrasyonları ve çevresel doğal radyoaktif seviye belirlenecektir. Ağır metal ve nadir toprak elementleri (NTE) açısından, kalitatif ve kantitatif analizi, Enstrümental Nötron Aktivasyon Analizi (INAA) Yöntemiyle araştırılacaktır.

Linyit kömürü rezervi bölge ve ülkemizde önemli değerde bulunmakta ve yaygın şekilde kullanılmaktadır. Çevre sorunları ve insan sağlığı açısından bu sonucun incelenmesi gerekmektedir. NTE’ler günümüzde Işık Yayan Diyot (LED) ampullerden rüzgar türbinlerine kadar birçok yeşil teknoloji için kritik malzeme haline gelmesinin yanı sıra tarım ve tıp gibi öncelikli alanlardaki uygulamalarıyla da öne çıkmaktadır. NTE eldesi, zaman alan işlemleri ve yüksek maliyetlerinin yanı sıra çevre açısından da elverişli değildir. Sürdürülebilir ve çevreyi koruyan tekniklere ihtiyaç vardır. Kömür külü geri dönüşüm programlarından NTE eldesi, yakın gelecek için umut verici bir seçenek olarak görülmektedir. Planlanan araştırma; incelenecek örnekler ve INAA yöntemi açısından literatürde yer almamaktadır.

INAA yöntemi, kararlı örnek çekirdeğinin nötronla uyarılması ve yayınlanan karakteristik gama radyasyonunun analizi esasına dayanır. Reaksiyon ve bozunum sürecinin materyalin fiziksel ve kimyasal yapısını neredeyse etkilememesi yöntemin en önemli avantajıdır. NAA yöntemleri mutlak, bağıl ve komparatör (karşılaştırıcı) standardizasyonu olarak sıralanabilir. Mutlak yöntemde reaktör-analiz parametrelerinin belirsizliğinin yüksekliği, bağıl yöntemde de standart hazırlama zorluğu ile karşılaşılmaktadır. Komparatör standardizasyonunda; standart ile komparatör aynı fiziksel şartlarda birlikte ışınlanır. Örneğe ve reaktöre ilişkin k-faktörlerinin ve nötron spektrumu parametrelerinin deney sonucunda hesaplanması mümkün olur.

Çalışma sonucunda, linyit kömürünün çevreye ve insan sağlığına etkisi hakkında bilgi öngörüsünde bulunulacaktır ve NTE’lerin analizi sonucunda ekonomiye katkı sağlanabilir. Ayrıca, deneysel çalışmaların yapılacağı İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) TRIGA MARK II araştırma reaktörü k₀-standardizasyon katsayılarının hesaplanması önemli olup, ülke ekonomisi için değerli diğer elementlerin belirlenmesinde kullanılabilir.