Musahipzade Celal'in Tiyatrosunda Osmanlı Kültür ve İnanç Yaşamının Mizahi Temsilleri
ÖZDEMİR A. N., ÖZSÖZ Y.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Haziran 2026
- Bitiş Tarihi: Haziran 2027
Proje Özeti
II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet’in erken dönemlerinde tiyatro türünde verdiği eserlerle öne çıkan Musahipzade Celal, geleneksel Türk tiyatrosu birikimi ile Batılı tiyatro anlayışını sentezleme çabasıyla Türk tiyatro tarihinde özgün bir konum edinmiştir. Osmanlı toplum yapısını, gündelik pratikleri, inanç dünyasını gözleme dayalı ve eleştirel bir perspektifle ele alan yazar, eserlerinde bozulmaya yüz tutmuş değerlere, bürokratik aksaklıklara mizahi bir tonla yaklaşır. Bu çerçevede onun tiyatrosu hem tarihsel hem sosyokültürel anlamda Osmanlı modernleşme sürecine dair dikkate değer bir kaynak niteliği taşır.
Araştırmanın temel amacı, Musahipzade Celal’in tiyatro eserlerinde Osmanlı kültür ve inanç yaşamına yönelik mizahi unsurları tespit ederek bu unsurların toplumsal zihniyet dönüşümündeki yerini anlamaktır. Proje, seçili oyunlarda kültürel pratikler, inanç ritüelleri, geleneksel kurumlara yönelik eleştirel mizah unsurlarını çözümlemeyi hedefler. Çalışmada nitel araştırma yöntemi uygulanacak; tematik çözümleme, tarihsel bağlamlandırma ve mizah kuramlarından yararlanılacaktır. Metin incelemeleri, yazarın dönemiyle ilgili akademik çalışmalar ve tiyatro tarihi kaynakları ile desteklenecektir.
Araştırma, “literatür taraması”, “eser seçimi ve çerçeve okuma”, “tematik analiz ve bulguların karşılaştırılması”, “sonuçların raporlanması” olmak üzere dört aşamada yürütülecektir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak ulusal/uluslararası hakemli dergide makale yayınlanması planlanmaktadır. Bu proje, Türk tiyatro tarihi ve kültürel modernleşme çalışmalarına yeni bir okuma perspektifi kazandırmayı hedeflemektedir.