Akademik Veri Yönetim Sistemi
Şen B., Eldem V., Sesal N. C.(Yürütücü)
TÜBİTAK Uluslararası İkili İşbirliği Projesi, 2523 - Kore Ulusal Araştırma Vakfı (NRF) İkili İşbirliği Programı, 2022 - 2024
Arastırmaya dayalı farmasötik endüstrisi, hastalıkları önlemek ve tedavi etmek için yeni ilaç gelistirmede önemli bir rol oynamaktadır. Küresel ilaç endüstrisinin ekonomik önemi her
geçen gün artmaktadır. Bu dinamikler dikkate alındıgında yeni ilaç bilesiklerine olan ihtiyacın artacagı öngörülmektedir. Likenlerde yasayan endolikenik ve epilikenik fungi (ELF
ve EPF) türleri, saygın dergilerde gelecegin en büyük aktif madde hazinesi olarak kabul edilmektedir. ELF, ilaç etken maddesi adayı olan yeni yapılara sahip kesfedilmemis
metabolitleri içerdikleri için kısa sürede biyofarmasötik ve biyomedikal alanlarından büyük ilgi görmüs ve dünya gündemine girmistir. Dünyada ELF tabanlı bir kültür bankası
olusturmanın önemli oldugu düsünülmektedir. Ülkemiz bugüne kadar kaydedilen 1898 tür ve alttür ile zengin bir liken mikotasına sahip olup, iklim ve cografya farklılıkları dikkate
alındıgında ELF tür çesitliliginin de yüksek olabilecegi öngörülmektedir. ELF arastırma yöntemlerini basarıyla uygulayan ve birçok patentli ürünü bulunan Kore Sunchon Ulusal
Üniversitesi'nden Prof. Dr. Jae-Seoun HUR ve diger bilim insanlarının destegiyle Türkiye'de de uygulanmasının büyük katkı saglayacagı düsünülmektedir. Bu nedenle, devam eden
Türkiye-Kore ikili isbirligi çalısmalarımızdan elde edilen verilerin destegiyle bu proje, Türkiye ve Kore'deki farklı lokalitelerden toplanacak likenlerin içerdikleri ELF ve EPF türlerini kültüre
baglı ve kültürden bagımsız yöntemlerle tanımlamayı ve karsılastırmayı, her iki ülkenin ELF ve EPF biyoçesitliligini arastırmak ve Türkiye'ye özel bir ELF ve EPF kültür kütüphanesinin
temellerini atmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla her iki ülke için ortak olan likenlerin toplanması ve tanımlanması, ELF ve EPF izolasyonu, Prof. Dr. Gülsah ÇOBANOGLU
danısmanlıgında Dr. Birkan AÇIKGÖZ tarafından yapılacaktır. Yetistirilebilir ve kültüre alınmamıs tüm türlerinin tanımlanması için NGS tabanlı metagenomik analizler Dr. Ögr.
Üyesi Vahap ELDEM ve Doç. Prof. Dr. Cenk SESAL tarafından gerçeklestirilecektir. Sonuçların karsılastırılması ile, aynı Türkiye ve Kore likenlerinden izole edilen ELF ve
EPF'nin biyolojik çesitliliginin ortaya koyulması ve likenlerdeki ELF ve EPF çesitliliginin cografi farklılıklardan nasıl etkilendiginin belirlenmesi hedeflenmektedir. Kültüre alınabilir
ELF ve EPF türlerinin morfolojik tanımlamaları Doç. Burhan SEN tarafından gerçeklestirilecektir. Ayrıca daha fazla türün izole edilebilmesi ve kültür stoklarının
yapılabilmesi için kültür kosullarının optimize edilmesi planlanmaktadır. Proje, birçok disiplini (Likenoloji, Mikoloji, Taksonomi, Moleküler Biyoloji, Biyoinformatik) bir araya getiren
multidisipliner bir projedir. Türkiye'ye özgü ELF ve EPF türlerinin belirlenmesi, zengin biyoçesitliligin ortaya çıkarılması, daha önce kültürü yapılmamıs biyolojik kaynakların
yetistirilmesine katkıda bulunulması ve bir ELF kültür bankasının temellerinin atılması fikirleri için yenilikçi bir proje oldugu düsünülmektedir. Kore ile hem bilimsel hem de kültürel
alısverisi saglayacagı, genç bilim insanlarının degis tokusuna olanak saglayacagı ve farklı bir vizyona olanak saglama potansiyeline sahip özgün bir çalısma olacagı düsünülmektedir.
Sürdürülebilir gelecek çalısmalar ile sanayide yeni aktif hammaddelerin kullanılmasıyla dısa bagımlılıgın azalacagı ve ülkemizin hem bilimsel hem de endüstriyel anlamda yurt dısı ile
rekabet gücünü artıracagı öngörülmektedir.