Kobaylarda akustik travma modelinde koklear fonksiyonlar üzerine memantin etkinliğinin araştırılması

Gürültünün miktarı genellikle ses basıncı seviyesi (SPL) olarak ifade edilir. Gürültü seviyesi desibel ( dB) olarak ölçülür. Gürültü; erişkinlerde presbiakuziyi takiben en sık görülen ikinci işitme kaybı sebebidir. Kırk yaş altında ise en sık görülen sensörinöral işitme kaybı nedenidir. Maruz kalınan gürültünün şiddeti, frekansı, süresi ve temporal karakteristiği (sabit/ dalgalı/değişken oluşu) oluşacak olan koklear hasarı belirler. Bununda beraber daha önce benzer gürültünün düşük şiddetine maruz kalıp kalmamak, kişinin yaşı, cinsiyeti, kullandığı ilaçlar, önceden işitme kaybı olup olmaması ve kişisel duyarlılık da etkilidir. Maruz kalınan gürültü, sadece subsellüler bölgenin ultrastrüktüründe özel değişiklikten tüylü hücrelerde total harabiyete kadar değişen hasarlar oluşturabilir. Aşırı gürültünün neden olduğu işitme kaybı üç grupta sınıflandırılır. Bunlar; 1.Geçici İşitme Eşiği Kayması, 2.Kalıcı İşitme Eşiği Kayması 3. Akustik travma (AT) 'dır. Akustik travma insanlarda edinilmiş işitme kaybının en yaygın nedenlerinden biridir. Mesleki veya gündelik aktivitelerde maruz kalınan gürültünün iç kulakta yarattığı zarar ile sensörinöral işitme kaybı oluşur. Akustik travma; ani ve yüksek şiddetteki gürültüye maruziyet sonucu oluşur. Geçici veya kalıcı işitme kaybı yapabilir. Tüm koklea etkilenebilir. Ancak en çok corti organı hasar görür. Timpanik membranda perforasyon, oval veya yuvarlak pencere fistülleri, kemikçiklerde kopmalar görülebilir. Gürültünün süresine bağlı olarak akut ve kronik akustik travma olarak adlandırılır. Akustik travmanın biyolojik sistem üzerindeki etkisi net olarak anlaşılamamıştır, kokleada mekanik ve metabolik hasarlara yol açabilir. Yapılan çalışmalarda akustik travma oluşturulmuş sıçanlarda beyindeki metabolik değişiklikler incelenmiş ve glutamat eksitotoksisitesi saptanmıştır. Kokleadaki tüylü hücreler gürültü maruziyeti sonrası aşırı aktive olarak oksidatif stres oluşturur. Glutamat işitsel sistemin temel eksitatör nörotransmitteridir ve sinaptik aralığa aşırı salınımı sonucu eksitotoksisite meydana gelir. Postsinaptik alanda glutamatın bağlandığı reseptör N-metil-D-aspartat (NMDA) reseptörüdür. İskemi, alkol intoksikasyonu, hipoglisemi ve epilepsi sonrası eksitotoksik hücre ölümünde de  NMDA reseptörlerinin anahtar rol oynadığı gösterilmiştir.  Aşırı eksitatuar sinaptik aktivasyon sonrası glutamat reseptörlerinin fazla uyarılmasıyla sitoplazmik Ca+2 un fazla yüklenmesi sonucu hücre ölümü olmaktadır. Oksidatif stres ve hücre ölümüne yol açan Ca+2 iletiminde NMDA reseptörleri görev almaktadırlar. Bu etkinin öüne geçilmesi için NMDA reseptör antagonisti ajanlar kullanılabilir. Memantin (3,5-dimetil-1-adamantan); voltaj-bağımlı, orta afiniteli ve kompetitif olmayan bir NMDA reseptör antagonistidir. Nikotinik asetilkolin veya NMDA reseptörleri gibi Ca+2 geçirgen iyon kanallarını bloke etmektedir. Memantin bir glutamat reseptörü ola N-metil-d-aspartat (NMDA) nın yarışmasız antagonistidir. Alzheimer hastalığı da dahil olmak üzere birçok nörolojik bozuklukta klinik olarak faydalı bir ilaçtır. Başlıca etki mekanizması, beyin işlevinde geniş çapta yer alan bir glutamat reseptör alt ailesi olan N-metil-d-aspartat (NMDA) reseptörlerinin kanallarından geçen akımın bloke edilmesi olduğuna inanılmaktadır. Çalışmamızda akustik travmaya bağlı işitme kaybı oluşturulmuş guinea pig (kobay) modelinde, memantin uygulamasının olası koruyucu ( protektif ) etkisinin değerlendirilmesini amaçlamaktayız. Bu sayede günümüzde halen etkin tedavisi bulunmayan ve sanayileşen toplumda toplumsal bir sorun haline gelen akustik travmaya bağlı işitme kaybında insanlar üzerinde de uygulanabilecek, bu hastalıktan bir korunma veya tedavi yöntemi geliştirilmesine zemin hazırlayabileceğini düşünmekteyiz.