Farkındalık Eğitiminin Öğretmen Adaylarının Kolaylaştırıcı Kişi Uygulamasına Yönelik Öz Yeterliklerine Etkisi
GICI VATANSEVER A., AYBİR İ.(Yürütücü), Gülsoy H., Bozkurt Z.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Mayıs 2026
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2027
Proje Özeti
Özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren akranlarıyla kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim almaları sosyal, duygusal, bilişsel, bedensel, dil ve psikomotor gelişimleri ile eğitim sonrası süreçlerine hazırlık için önemlidir. Özel gereksinimli öğrencilere kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla etkili ve güvenilir uygulamalar sunarak gelişimlerini hızlandırma, topluma aidiyet duygusu kazandırarak uyum sağlamalarına yardımcı olma görevi okulöncesi ve sınıf öğretmenlerine düşmektedir. Okulöncesi ve sınıf öğretmenlerinin lisans eğitimlerinde özel gereksinimli öğrenciler ve bu öğrencilere sunulan bilimsel-dayanaklı uygulamalar konularında sadece haftada iki saat ile sınırlandırılmış bir ders aldıkları görülmektedir. Bu dersin okulöncesi ve sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarına uygulama deneyimi kazandırması açısından yetersiz olduğu anlaşılmaktadır. Kaynaştırma eğitiminin başarısında etkili ve önemli role sahip öğretmenlerin özel gereksinimli çocuklara karşı olumsuz tutumları ve bu çocukların eğitiminden kendilerinin değil özel eğitim öğretmenlerinin sorumlu olması gerektiğine dair inançları, mesleğe hazırlık sürecinde ve meslekteki ilk yıllarında oluşmaktadır. Bu nedenle öğretmen yetiştirme programları olumlu tutum geliştirme ile ilgili kritik öneme sahiptir. Kaynaştırma eğitiminin başarısında etkili ve önemli role sahip bir diğer unsur ise, bu süreçte öğretmen ve öğrencilere destek sağlayan kolaylaştırıcı kişilerdir. Kolaylaştırıcı kişilerin sınıf içerisindeki iş birliği okulöncesi ve sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının bilgi açıklarını kapatarak öğretme becerilerini geliştirmek ve öğrencilerine daha iyi hizmet vermelerini sağlayarak motivasyonlarını artırmak için kullanılabilecek uygulamalardandır. İşte bu noktada öğretmen adaylarının kaynaştırma uygulamalarında önemli role sahip olan kolaylaştırıcı kişiler hakkında bilgi sahibi olmaları ve iş birliğine açık olmaları kaynaştırma uygulamaları için ve özel gereksinimli çocuklar için büyük bir öneme sahiptir.
Bu çalışma öğretmen adaylarının kaynaştırma uygulamalarında kolaylaştırıcı uygulamasına ilişkin kolaylaştırıcı kişiye yönelik farkındalık eğitimi ile öz yeterliliklerini arttırmayı amaçlanmaktadır. Ayrıca bu çalışmada akran eğitimi yöntemiyle verilecek olan farkındalık eğitimi ile öğretmen adaylarına sadece içeriğe ve sürece ilişkin bilgi sunmak değil, akran eğitiminin özelliklerinden yararlanılarak bu eğitim sürecinde sağlanan geri bildirimler sayesinde, değerlendirilen öğretmen adaylarına kendi öğrenmelerini düzeltme imkanı verirken değerlendiren öğretmen adaylarına da objektif kriterler ve iyi performansın nasıl olması gerektiğini, kendi performansını gözden geçirme ve öz değerlendirme imkanı tanımaktadır. Araştırmaya Trakya üniversitesinde eğitimlerine devam eden sınıf öğretmenliği ve okulöncesi öğretmen adayları katılacaktır. İlk aşamada kontrol grubu ve deney grubuna da ön test uygulanarak katılımcıların özyeterlik düzeyleri belirlenecektir. Elde edilen ön test sonuçları karşılaştırılarak gruplar arasındaki başlangıç düzeyleri değerlendirilecektir. Bu sürecin ardından, deney grubunda yer alan katılımcılara özel eğitim öğretmen adayları tarafından farkındalık eğitimi verilecektir. Eğitim süreci tamamlandıktan sonra her iki gruba da son test uygulanacaktır. Son testten elde edilen veriler ön test sonuçlarıyla karşılaştırılarak farkındalık eğitiminin etkisi değerlendirilecektir. Böylece farkındalık eğitiminin öğretmen adaylarının öz yeterlilik düzeyleri üzerindeki etkisine ilişkin bulgulara ulaşılması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Öğretmen adayı, akran öğretimi, kolaylaştırıcı kişi, farkındalık eğitimi